HAFTALIK SAVUNMA SANAYİ VE POLİTİKA RAPORU ( 22 MART - 28 MART )

Haftalık Savunma Sanayi ve Politika Raporu ile yeniden merhaba... Bu hafta gündemi meşguliyeti çok olsa da birkaç ani gelişen olay  '' örneğin Süveyş '' ve birkaç tanede malum ilanı bizi fazlaca meşgul etti. 

Haftanın en koyu hikayesi Süveyş kanalını tıkayan dev konteyner gemisi ve kanalın kapanmasının deniz ticaretinde yarattığı domino hikayesi idi. Esasen haber kanalları ortaya çıkan büyük mali zarar ve tedarik sürecinin aksamasına takıldıysa da bu ani olayda benim aklıma bu tarz krizlerin hem ülkemize, hem de fırsatçı hamle peşinde olan ülkelere ne sağlayacağı konusunda kaldı. Nedeni mi ? Şöyle ki...

Bundan birkaç yıl evvel İsrail'in BAE ( Birleşik Arap Emirlikleri ) finansmanı ile Akabe körfezinde Mısır sınırına paralel ikinci bir kanal açmak istediğini fısıltı halinde duymuştum. Hatta bu konu ile Çin'in de ilgilendiği üç ülkenin körfez girişindeki Tiran adalarının Mısır'dan Suudi Arabistan devrini de bunun için planladığı Mısır ise bu konuda aslında kazık atılan taraf olacağı konusunda şüphesiz eğer durum buysa ortaya çıkmıştı. Ama, son olan olayın bu söylenti ile alakası tabi ki net değil ! Dedim ya fısıltı :) 

O bir yana ülkemizde Basra körfezi üzerinden Irak limanlarına inen malların Irak'ı boylu boyunca geçecek bir tren hattı ile Türkiye üzerinden taşınması fikride kulaklara kar suyu kaçırmadı değil... Ya da çöl kumu kaçırmıştır. :) ! Yine de bu olasılıklar Çin'in aklında da olmalı ki Çin Dışişleri bakanı Ortadoğu'da Türkiye'de kapsayan bir iki ziyaretle bölgeye ABD'nin muadiliyiz kartlarını dağıttı bile ! 

Bütün bunlar olurken ABD ve Çin'in arası daha bir limonu hal aldı mı ! Aldı... Özellikle de Tayvan civarındaki hareketlilik ve ABD'nin donanma konusunda Çin'e nasıl cevap vereceğim endişesi hiç manşetlerden inmiyor. Bu bariz endişe ABD için sadece endişe ama müttefikleri açısından hoş görülmediği ve ABD'yi zayıf buldukları gayet net. 

İngiltere, yakın zamanda yeni savunma manifestosu ve raporu yayınlayarak. Biraz küçülme, biraz daha Nükleer güç, daha fazla teknoloji, ABD ve diğerlerine görece daha az bağımlılık içeren bir yola girmek istediği beyan etti. Bunun bir etkisi ise tabi ki İngiltere'nin Türkiye ile eşitler ilkesinde bir ilişki kurmak istemesi. Bu onlar açısından pragmatik bir gerçek olarak faydalı olsa da bizimde işimize geldiği muhakkak. Tabiki İngiltere yanımızda Ukrayna'da istiyor a ayrı... 

Türkiye'de ise teknolojik imkanların gelişmesi ve savunma sanayi ya da yüksek teknoloji içeren ürünlerin tek tek seri üretim aşamasına gelmesinin rahatlığı yüzlerden okunsa da hala kafaları meşgul eden soru işaretleri var. 

* Stabil ve sürdürülebilir bir yönetim * Dış kaynaklı etkilere karşı daha dayanıklı bir ekonomi * Üretilen her şey için pazar bulma ve bu pazarlarda var olacak siyasi ve askeri güç aktarımı kabiliyetini elde etme... Hala en önemli sorular ve sorunlar bizim için !

Konular uzun, hayat kısa demeyeceğim. Ama birazda dünyaya bakılım deyip sizi dünyanın haline ve savunma sanayinde ne olmuşlara davet ediyorum. 

Avrupa'da biliyorsunuz, toplan, dağıl bir daha toplan devri hiç bitmez. Bu haftada AB bol miktarda toplandı ama dağılmadan önce ! Gerçek manada dağılmak kastım ! Biraz daha işlevsel olmaya ayılmış bir imaj çizdiler. Özellikle Türkiye'ye yönelik olumlu mesajlar aldı başını gitti. Hatta hızlarını alamayıp Yunanistan lafta ettiler. Bunlar olurken Macron üstün zekası ile bizi Fransa seçimlerine müdahale etme niyetiyle suçlamasa daha iyi idi tabi ki... Ama AB'de ve Fransa'da Macron'nun ciddiyeti pek kalmadı o da kesin. Öte yandan Almanya korona virüs ve birkaç savunma sanayi ( Rus Radarları ) bombası ile yıpranırken Merkel'de pek mesut değil... Avrupa savunma sanayi konusunda Türkiye, Kore, Endonezya v.b ülkelerden ciddi zarara uğramaya başladı bu arada bunu bir tarafa not alın !

Rusya'da Putin'in keyfi şimdilik yerinde... Mi acaba ! Ya da biraz fazla relax gözüküyor. Orası tabi ki tartışmalı  ama Ukrayna krizinin ateşlenme riski ve bu sefer pekte Rusya için şartların uygun olmaması canını sıkıyor olsa gerek. Buna rağmen itiraf etmeliyiz ki üretim sıkıntısı, para darlığı ve Ermenistan, Libya vb. alanlardaki sorunlara rağmen performansları oldukça iyi. Ayrıca yakın zamanda hele ki basit bir nedenle bozulmayacak kadar  bizim aramız da iyi... Rusya konusunda gözünüz Kuzey'de yani kutup bölgesinde olsun bu arada ilginç şeyler olacak orada ! 

Asya'da Çin rüzgarı esmeye devam ediyor. Diğer her şey ve herkes de o rüzgara uyumlu en azından ona katlanıyor. Çin'in  Tayvan üzerine stres testleri özellikle havadan ve denizde aralıksız devam ediyor. Bu konuda ABD'in tek yaptığı ise şatları ne kadar değiştireceği tartışmalı silah yardımları. 

Kore ciddi şekilde silahlanıyor. Bu çabada çok iyi bir ekonomi ve altyapının da faydası çok. KF/X programı meyvesini verdi. İngiltere ile uçak gemisi yapma hevesindeler. Ama bu yarım ülke bir Çin eder mi ? İşte bu derin bir soru... 

Hele ki eski kurt Japonya'da silahlanmaya özen gösterirken. Japon politikasının üç büyük tasması olduğunu da unutmayalım. ABD ! Durgun Ekonomi ve Yaşlı Nüfus ! 

Güneydoğu Asya ise biraz daha rahat olsa da Endonezya nihayet daha stabil bir yönetimle daha kuvvetli bir ulus profili çizmeye başardı. Bu biraz daha denge demek ! 

Hindistan'sa ekonomisi el verdiğince silahlansa da ciddi bir güç mü yoksa büyük bir fiyasko mu sorusuna cevap vermek çok uzun bir cevap olur. Hindistan için en büyük sorun kendisi diyelim ! 

Afrika'da Süveyş krizi göz alıcı bir yeni oyun kurgusu imkanı yaratıyor. Mısır denklemden çıkarsa ne olabilir göreceğiz. Yinede kıtanın önemi hızla artıyor. Türkiye içinse kıta bir sömürü merkezi değil gücünü pekiştirmek için samimi ortaklar ve imkanlar yeri halinde... Senegal, Sudan, Somali, Gine ve Libya  bizim odağımız. 

Avustralya, için önemli konu bir kıta ve ada devleti olarak başlattığı birazda müsrifçe gözüken yeni taaruz helikopteri, yeni nesil ihalar, yeni zırhlı araç temini gibi alanları içeren silahlanma programının karşılığının ne olacağı ya da ne alacağı karanlık olsa da esasen ABD için zayıflayan gücünü Pasifik'te dengeleyecek en güvenilir güç olduğu da gerçek. 

Kuzey Amerika'da, Kanada şu an için sessiz ve sakin ama ABD için işler karışık. :) Gelir-Gider akıllı Biden liderliğinde şimdilik öne çıkan aktör Dışişleri Bakanı Blinken ve Savunma Bakanı ama onun dışında ( FED Başkanını saymazsak ) ülke sessiz. Trump içinde geri dönüş sinyalleri var. Yakın zaman TRUMP Twitter hesabımızda olabilir. Ama ülke delice borçlanırken ve Federal Bütçe %200 oranında delinmişken, ABD her yerde liderlik kaybına uğrarken... Konuşmak için biraz daha bekleyelim. Orada ilginç şeyler var ! 

Güney Amerika'da ise Brezilya ve diğerleri için her şey biraz daha karışık hale gelecek. Güney Yarımküre'ye kış gelirken Koronavirüs ne olacak ? Bu kıtada herkes için baş sorun. Bunu ekonomi ve ABD etkisi takip ediyor. 

• Lockheed Martin, MORFIUS İHASAVAR sistemini tanıttı. İHA temelli olan sistem, düşman İHA’ları köreltmek ve işlevsiz hale getirmek için kullanılacak. Mikrodalga yayıcı HPM ile donatılan MORFIUS’un ağırlığı 13,6 kilogram olarak açıklandı. Lockheed Martin’e göre MORFIUS kompleks insansız hava aracının mikrodalga verici gücü 1 gigawatt’a ulaşabiliyor. Böylece sistemin sürü İHA’ları bile etkisiz hale getirebileceği belirtildi.

• Denizde İkmal Muharebe Destek Gemisi (DIMDEG) Projesi kapsamında inşa faaliyetleri devam eden TCG DERYA, hava tehditlerine karşı ASELSAN GÖKDENİZ ile korunacak. Türk Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’nın ihtiyaçlarına binaen başlatılan Denizde İkmal Muharebe Destek Gemisi (DIMDEG) Projesi kapsamında, TCG DERYA (A-1590) Gemisinin inşa faaliyetleri devam ediyor. 28 Haziran 2018 tarihinde Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) ile Sefine Tersanesi arasında imzalanan sözleşme kapsamında inşa edilen TCG DERYA’nın, silah yükü de belli oldu. SavunmaSanayiST.com tarafından edinilen bilgiye göre; TCG DERYA, iki adet ASELSAN GÖKDENİZ Yakın Hava Savunma Sistemi (CIWS) ve iki adet ASELSAN STOP 25mm’lik Stabilize Top Sistemi ile donatılacak.

• Fransa, Yunanistan’ın kendi firkateyn programı teklifini kabul etmesi halinde Fransız Donanması’nda bulunan 2 adet firkateyni, ücretsiz olarak Yunan Donanması’na devretmeyi teklif etti. Fransa tarafından Yunanistan’a yapılan teklifte, yeni gemiler 7-8 yıl içerisinde inşa edilinceye kadar ara çözüm olarak Cassard Sınıfı Hava Savunma Firkateyni “Jean Bart” ve Georges Leygues Sınıfı Denizaltı Savunma Harbi Firkateyni olan “Latouche-Tréville”i Yunan Donanması’na ücretsiz olarak verme teklifinde bulundu. 
• Birleşik Krallık, İngiliz Kraliyet Ordusu’nun geleceğini belirleyecek olan “Savunma Komuta Belgesini” bugün yayımladı. Oldukça kapsamlı ve detaylı bir rapor halinde hazırlanan belge, İngiltere’nin “Küresel Britanya” vizyonuyla bağlantılı olarak hazırlandı. “Rekabet Çağında Savunma” adlı raporda, Türkiye ile İngiltere arasındaki savunma alanındaki iş birliğine atıfta bulunuldu Türkiye’nin NATO’nun kanatlarının savunmasında önemli bir role sahip NATO müttefiki bir ülke olduğu belirtilirken Birleşik Krallık’ın “savunma sanayii ortaklarından” birisi olduğu da kaydedildi. 
• Deniz Kuvvetleri Komutanlığı denizaltı ihtiyacı için... Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı tarafından başlatılan Yeni Tip Denizaltı Projesi kapsamında, Gölcük Tersanesi’nde inşa edilen ilk denizaltı olan TCG PİRİREİS (S-330), Mavi Vatan ile buluştu. Düzenlenen tören ile 2019’da havuza çekilen ve ilk kez suyla buluşan PİRİREİS Denizaltısı,  denize indirildi. TCG PİRİREİS Denizaltısı, test ve donatım faaliyetlerinin tamamlanmasına müteakiben 2022 yılı içerisinde Deniz Kuvvetleri Komutanlığı envanterine alınacak. 
• Endonezya’da üretilen CN235-220 MPA uçağı, Endonezya Savunma Bakanı Prabowo’un da katıldığı etkinlik ile Senegal Cumhuriyeti Hava Kuvvetleri’ne teslim edildi. Indonesian Aerospace (PTDI) tarafından üretilen CN235-220 Deniz Karakol Uçağı (MPA), Endonezya’da düzenlenen tören ile Senegal Hava Kuvvetleri’ne teslim edildi. CN235-220 MPA teslimatı sebebi ile düzenlenen törene; Senegal Hava Kuvvetleri Başkanı Papa Souleymane, Endonezya’nın en büyük havacılık şirketi PTDI – “PT Dirgantara Indonesia” Başkanı Elfien Goentoro ve Senegalli yetkililer katıldı. 
• Israel Aerospace Industries (IAI), BARAK Hava Savunma Sistemi ile bir dizi başarılı canlı atış testi gerçekleştirdi. BARAK Hava Savunma Füze Sistem’nin yeteneklerinin ölçüldüğü testlerde, yeni geliştirilen BARAK ER  füzesi ile bir balistik hedefin imha edilmesi de sağlandı. 
• ABD Hava Kuvvetleri eski Tedarik Başkan Yardımcısı Will Roper’ın açıklamalarına göre, altıncı nesil savaş uçağı NGAD (Next Generation Air Dominance NGAD/ Yeni Nesil Hava Hâkimiyeti) için prototip faaliyetleri devam ediyor. Gizli olarak yürütülen program kapsamında uçuş ve demonstrasyon testleri için çalışmaların başladığı belirtildi. 
• Lockheed Martin, Amerika Birleşik Devletleri Ordusu’nun $2.8 Milyar Dolar değerindeki Güdümlü Çok Namlulu Roketatar Sistemleri (GMLRS) sözleşmesini kazandı. Cuma günü duyurulan anlaşma; GMLRS Alternatif Harp Başlıklarını, GMLRS Üniter Harp Başlığı roket kapsüllerini, düşük maliyetli azaltılmış menzil uygulaması yapılan roketleri, siber güvenlik hizmetlerini, entegre ürün desteğini ve diğer hizmetleri kapsamakta. Ürünlerin tahmini teslim tarihi Pentagon tarafından 31 Ekim 2024 olarak açıklandı. Şirket, Güdümlü MLRS’yi “hızla konuşlandırılabilir, uzun menzilli, karadan karaya hassas vuruş yeteneği” olarak tanımlıyor. Hem MLRS M270 fırlatıcı ailesinden hem de Yüksek Hareketli Topçu Roket Sistemi (HIMARS) fırlatıcılarından ateşlenebiliyor. Fırlatma kapsülü başına altı Güdümlü MLRS roketi sistemlere entegre edilebiliyor. 
• Çin Halk Kurtuluş Ordusu Hava Kuvvetlerine ait 20 adet uçak, Tayvan tarafından ilan edilen Hava Savunma Tanımlama Sahası’nı (ADIZ) ihlal etti. Güneybatı istikametinden Tayvan’ın hava sahasını ihlal eden Çin uçakları arasında 2 adet Y-8 denizaltı savunma harbi uçağı, 1 adet KJ-500 havadan erken ihbar ve kontrol uçağı, 4 adet H-6K bombardıman uçağı, 10 adet J-16 savaş uçağı, 2 adet J-10 savaş uçağı ve 1 adet Y-8 gözlem uçağı yer aldı. 
• HAVELSAN mühendisleri ve Hava Kuvvetleri Komutanlığı uçak bakım teknisyenleri, F16 uçakları için Arıza Giderme Eğitim Simülatörü geliştirdi. HAVELSAN'da söz konusu çalışmalar, Simülasyon, Otonom ve Platform Yönetim Teknolojileri Genel Müdür Yardımcılığı bünyesinde yürütülüyor. Jet Uçak Sistemleri Program Müdürü Koray Uyar, F16 Simülatör Tedarik Projesi ile Hava Kuvvetleri Komutanlığının F16 simülatörleri konusundaki en büyük destekçisi olarak sorumluluk  üstlendiklerini söyledi. 
• Sikorsky, Suudi Arabistan Krallığı’na 25 adet Black Hawk helikopteri teslim etmek amacıyla 100 milyon dolarlık ihaleyi kazandı. Suudi Arabistan Ulusal Muhafızları’nı desteklemek amacıyla özelleştirilmiş 25 adet Black Hawk Genel Maksat Helikopteri’nin tedarikini içeren sözleşme kapsamındaki çalışmalar, Sikorsky tarafından Ekim 2024’te tamamlanacak.
• Romanya’nın Portekiz’den ikinci el olarak satın aldığı son Lockheed Martin üretimi F-16 Fighting Falcon savaş uçağı; 25 Mart’ta, Doğu Avrupa ülkesi olan Romanya’ya teslim edildi. NATO Müttefik Hava Komutanlığı, 17. uçağın Romanya’daki Borcea Hava Üssü’ne teslim edildiğini duyurdu. Yapılan açıklamaya göre; Romanya’nın, 2016 yılında 12 adet F-16AM/BM Block 15 avcı uçağı (dokuz tek koltuklu ve üç çift koltuklu) satın alımıyla başlattığı ve ardından bu sayıyı 17’ye tamamlamak için 130 milyon Avro bedelle beş adet daha F-16 (dört tek koltuklu ve bir çift koltuklu) siparişi ile devam eden alım serüveni tamamlandı. 
• Raytheon, ABD Donanması’na ilk Tomahawk Blok-V Yeni Nesil Füze Sistemi’ni teslim etti. Yeni füze, kara hedeflerine ilaveten deniz hedeflerini de vurabilecek. ABD Donanması, Tomahawk füzesini yeniden sertifikalandırıyor ve modernize ediyor. Yapılan Blok V modernizasyonu sayesinde füzelerin hizmet ömrü ,15 yıl uzatılıyor. Raytheon Missiles & Defense, yeni Blok V füzelerinin seri üretimine 2021’de başlayacak. Bugün teslim edilen sistemler ise Blok IV’den yükseltilen Blok V modernizasyonunu kapsıyor. 
• Pakistan, Şahin-1A olarak adlandırılan satıhtan satıha balistik füzeyi test etti.Yaklaşık 900 km menzile sahip olduğu belirtilen mühimmatın, test uçuşunu başarıyla tamamladığı kaydedildi. Silahlı kuvvetlerden gelen açıklamaya göre test atışı ile, füzenin navigasyon sistemleri dahil olmak üzere, tasarım ve teknik parametrelerin yeniden doğrulanması amaçlandı.

• Hindistan merkezli uzay firması Agnikul Cosmos, Agnilet adı verilen ve tamamen 3D yazıcı ile üretilen roket motorunu çalıştırdı. Dünyada bir ilk olarak adlandırılan motorda, seleflerine kıyasla monte edilmiş bir parça bulunmuyor. Roket motorlarında kullanılan 100’den farklı parçaya kıyasla, Agnilet’in tek bir parça olduğunun altı çiziliyor.
• Tayvanlı yetkililer, Çin’in artan baskısına karşı silahlı kuvvetlerin taarruz kapasitesini hızlandırmayı amaçladıklarını söyledi. Uzun menzilli füzelerin seri üretime geçtiği bilgisi verilirken; milletvekillerinin sorularını parlamentoda ele alan Tayvan Savunma Bakanı Chiu Kuo-cheng, uzun menzilli saldırı kabiliyeti geliştirmenin öncelikleri arasında olduğunu söyledi.