HAFTANIN Z RAPORU ( 29 MART - 04 NİSAN )

29 MART - 04 NİSAN Z RAPORU

PAZARTESİ

• Çip krizi büyüyor: Renault ve Tofaş'ın ardından Ford Otosan da üretime ara veriyor. Koronavirüs salgının etkisinden kurtulup artan taleple üretimlerini hızlandıran otomotiv sektöründe ortaya çıkan çip krizi Türkiye'de üretim yapan otomotiv markalarına da sıçradı. Oyak Renault ve Tofaş'ın ardından Ford Otosan da mikroçip tedarikinde yaşanan sıkıntılar nedeniyle üretime altı gün ara vereceğini açıkladı.
• ABD'de 20 Ocak'ta Beyaz Saray'dan ayrıldıktan sonra 1 Mart'ta Muhafazakar Siyasi Eylem Konferansı (CPAC) ile sahnelere geri dönen eski Başkan Donald Trump, kendisinin Mar-a-Lago'daki kulübünde düzenlenen düğünde boy gösterdi. Mikrofonu eline alan Trump, dans figürleri eşliğinde halefine siyasi yaylım ateşi açtı.
• Prof. Dr. Mehmet Ceyhan, koronavirüsün bulaşımında 'K değeri'nin önemine dikkat çekerken, "Yüzde 20'lik bir grup var bunların içinde yüzde 1'lik bir grup var bunlar süper bulaştırıcı. Bu adam geziyor, İstanbul'da birkaç yüz kişiye bulaştırdıktan sonra geliyor Ankara'ya orada bulaştırıyor" dedi. 
• ABD Başkanı Joe Biden’ın, Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ile görüşmeyi planlamadığı açıklandı. Beyaz Saray Sözcüsü Jen Psaki, basın toplantısında, ABD Başkanı Joe Biden'ın Kuzey Koreli mevkidaşıyla görüşmeyi planlayıp planlamadığı sorusuna, “Biden’in yaklaşımının tamamen farklı olacağını ve böyle bir niyeti olmadığını düşünüyorum” yanıtını verdi.
• ABD Başkanı Joe Biden, ülkedeki yetişkinlerin yüzde 90'ının 19 Nisan'a, kalan yüzde 10'unun ise en geç 1 Mayıs'a kadar yeni tip koronavirüs aşı programına dahil edileceğini açıkladı.

SALI

• Yunanistan’ın donanmasını modernize etmek amacıyla başlattığı 5 milyar avroluk firkateyn satın alma programı alay konusu oldu. Bir Yunanlı, Twitter’da ABD’nin kendilerine eski teknolojiye sahip MMSC firkateyni vermesini eleştirdi. ABD’nin eski Atina Askeri Ataşesi Robert Palm ise “Dilenciler seçici olamaz” karşılığını verdi. 
• Ermenistan Başbakanlık Ofisi Başkanı Arsen Torosyan, yaptığı açıklamada, "Paşinyan, ülke parlamentosunun feshedilmesi ve erken seçimlerin yapılması amacıyla 20 Nisan – 5 Mayıs tarihleri arasında istifa edecek. Bu süre, kanunlarda öngörülüyor" ifadelerini kullandı. 
• Beyaz Saray Sözcüsü Jen Psaki, Beyaz Saray'da düzenlediği basın toplantısında, gündemi değerlendirdi ve gazetecilerin sorularını yanıtladı. DSÖ-Çin ortak çalışmasıyla Kovid-19'un kökenine ilişkin açıklanan raporda Kovid-19'un yarasalardan insanlara başka bir hayvan yoluyla bulaştığının belirtilmesine ilişkin açıklamalarda bulunan Psaki, "Başkan Biden, Amerikan halkının, küresel toplumun, sağlık çalışanlarının ve virüse yakınlarını kurban veren herkesin daha büyük bir şeffaflık ve daha iyi bir bilgiyi hak ettiğine inanıyor" dedi. 
• Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, ABD'deki yeni mali paket dahil olmak üzere sağlanan ilave politika desteği ve bu yılın sonlarında birçok gelişmiş ekonomide aşı destekli toparlanma beklentisi nedeniyle küresel ekonomide daha fazla hızlanma beklediklerini belirtti. 
• Türkiye A Milli Futbol Takımı, 2022 FIFA Dünya Kupası Elemeleri G Grubu üçüncü maçında Letonya ile 3-3 berabere kaldı. Dünya kupası elemelerine 2'de 2 yaparak başlayan Türkiye A Milli Futbol Takımı, Letonya karşısında puan kaybetti. Ay yıldızlılar, 3 -1 öne geçtiği maçta üstünlüğünü koruyamadı ve sahadan 3-3'lük beraberlikle ayrıldı. 
• Katolik Kilisesi inananlardan dünyanın parasını bağış diye toplarken, Vatikan'ın Londra'daki lüks emlak yatırımının mahkemelik olmasıyla İtalyan mafyasını aratmayan suçlar su yüzüne çıktı. İngiliz yüksek mahkemesi, üst düzey bir Vatikan yetkilisini fahişelik hizmeti sağlama teklifi, ölüm tehdidi ve şantajla suçlayan İtalyan işadamını haklı buldu. 

ÇARŞAMBA 

• Ukrayna’nın Donbas bölgesinde ateşkes süresinin bugün dolmasından itibaren bölgede ciddi askeri hareketlilik başladı. Rusya Ukrayna sınırı boyunca bu hafta başında 28 taburunu yerleştirirken, askeri sevkiyatlarını devam ettiriyor. Ukrayna’ya petrol ihracını durdurduğunu açıklayan Rusya, 14. Zırhlı Tümenini de sınıra konuşlandırdı ve işgal altındaki Kırım’a tren yoluyla asker ve askeri araç ile teçhizat sevk etti. Bununla birlikte Rus demiryollarındaki trafik yoğunluğunun sivil seferlerden askeri seferlere kaydırıldığı da gelen bilgiler arasında. 
• DKİB Başkan Yardımcısı Ahmet Hamdi Gürdoğan, milli konteyner filosu kurulmasını önerdi. Gürdoğan,"Sorun yaşadığımız geçiş belgesi sayılarını etkin diplomasi müzakereleriyle artırarak, ihraç mallarının hızlıca dünya piyasalarına sunulmasını hedefliyoruz” dedi. 
• Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığındaki Milli Güvenlik Kurulu (MGK) toplantısı sona erdi. Toplantı sonrası yapılan yazılı açıklamada, terörle mücadelede kararlılık vurgusu yapılırken Yunanistan'a uluslararası hukuka riayet etmesi konusunda çağrıda bulunuldu. Açıklamada ayrınca, Suriye'deki aktörlere, mevcut insani krizi derinleştirecek eylemlere son verme çağrısında bulunuldu.
  
• ABD Savunma Bakanlığı, artırılmış gerçeklik sistemiyle çalışan ve özellikle sahadaki askerlerin hareket kabiliyetini artıracak yeni nesil askeri başlıklar için 22 milyar dolara Microsoft ile anlaştığını duyurdu. 
• Brezilya'nın Sao Paulo eyaletinde biyolojik araştırmalar yapan Butantan Enstitüsü Başkanı Dimas Covas, yeni tip koronavirüsün yeni bir türüne rastladıklarını duyurdu.Bölge basınında çıkan habere göre, Butantan Enstitüsü Başkanı Dimas Covas, düzenlediği basın toplantısında, yapılan analizler neticesinde Sao Paulo eyaletine bağlı Sorocaba kentinde Kovid-19'un Güney Afrika varyantı ile benzer özelliklere sahip yeni bir türüne rastladıklarını açıkladı. 
• Dünya Bankası, Türkiye ekonomisine ilişkin 2021 yılı büyüme tahminini yüzde 4,5'ten yüzde 5'e çıkardı. 
• Kamu iktisadi teşebbüsleri ve özelleştirme programındaki kuruluşların cari fiyatlarla borç stoku, 2020'nin 4. çeyreği itibarıyla 125 milyar 998 milyon lira oldu. 
• AB Yüksek Temsilcisi Borrell, Rusya'nın başkenti Moskova'ya düzenlediği ziyaret sırasında 'saldırıya' uğradığını öne sürdü. Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, France 24 televizyonuna verdiği demeçte, Moskova ziyareti sırasında Rusya tarafından hakarete uğradığı yönündeki iddialarla ilgili soruya, şubat ayında gerçekleşen görüşmeleri kendisine yönelik saldırganlığın bir göstergesi olarak gördüğünü söyledi. Borrell, "Bu hakaret değil, saldırı" dedi. 
• Ermenistan Başbakanlık Ofisi Başkanı Arsen Torosyan, Türkiye ile herhangi bir görüşmenin, diyalogun ve sürecin olması durumunda, Ermenistan hükümetinin hiçbir zaman bunu toplumdan saklamayacağını belirtti.
• Ticaret Bakanı Pekcan, ABD Ticaret Temsilcisi Katherine Tai ile verimli bir görüşme gerçekleştirdiklerini belirterek "Ülkelerimiz arasındaki ticareti daha da kolaylaştırmak ve ikili ticaret hacmimizi daha da artırmak için atılacak yeni adımları ele aldık" ifadelerini kullandı. 
• Uluslararası derecelendirme kuruluşu Moody's'e, Avrupa Birliği tarafından 3 milyon 703 bin euro ceza kesildi. Kuruluşun, yüzde 10'un üzerinde pay sahibi veya yönetim kurulu üyesi olduğu şirketlere, yasalara aykırı biçimde kredi derecelendirmesi yaptığı tespit edildi. Yüzde 5'in üzerinde pay sahibi olduğu durumlarda da çıkar çatışmasını gizlediği ortaya çıktı. AB düzenlemelerinin 2013 ile 2017 yılları arasında, Fransa, Almanya, İspanya, İtalya ve İngiltere'de ihlal edildiği belirlendi.

PERŞEMBE

• Azerbaycan ve Türkiye arasında, 10 Aralık 2020'de imzalanan protokol ile iki ülke vatandaşlarının sadece kimlik kartı ibraz ederek, geçişleri bugün başladı. Bakan Çavuşoğlu da konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Bugünden itibaren Can Azerbaycan’la seyahatler artık sadece kimlik kartıyla mümkün. Tüm engeller kalkıyor, kardeşliğimiz daha da güçleniyor" dedi. 

• Ticaret Bakanı Ruhsar Pekcan, Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı İsmail Gülle ile Ticaret Bakanlığı'nda düzenlediği basın toplantısında, mart ayı dış ticaret verilerini açıkladı. Pekcan, "Martta ihracat 2020'nin aynı ayına göre yüzde 42,2 artışla 18 milyar 985 milyon dolara ulaştı. Tüm zamanların en yüksek aylık ihracat rakamı. İthalatımız martta geçen senenin aynı ayına göre yüzde 25,8 artarak 23 milyar 679 milyon dolar oldu. Martta dış ticaret açığımız, Mart 2020'ye göre yüzde 14,2 gibi önemli bir düşüş göstererek, 5,5 milyar dolardan 4,7 milyar dolara geriledi" dedi.
• ABD'nin yaptırım tehditlerine yönelik Rus şirketler kendilerini kamufle ediyor. Suriye rejimi tarafından Doğu Akdeniz'de hidrokarbon aramaları için yetkilendirilen yeni şirketlerle, bölgede daha önce faaliyet gösteren büyük enerji şirketlerinin isimlerini olası ABD yaptırımlarına karşı gizlediği belirtiliyor. 
  
• Süveyş Kanal İdaresi Başkanı Usame Rabi, 6 gün boyunca deniz trafiğinin durmasına neden olan 'The Ever Given' isimli dev konteyner gemisinin, soruşturma tamamlanana kadar alıkonulacağını açıkladı.
• İngiltere Başbakanı Boris Johnson'ın etnik azınlıklardan sorumlu danışmanı Samuel Kasumu'nun, hükümetin, ülkede kurumsal ırkçılığın olmadığının ifade edildiği tartışmalı raporunun ardından istifa edeceği bildirildi. 

CUMA

• ABD Kongresi Yerleşkesi, "bir dış tehdit" nedeniyle giriş ve çıkışlara kapatıldı. Amerikan medyası, otomobiliyle yerleşkenin bariyerlerine çarpan zanlının elinde bıçakla polislere saldırdığını ve vurulduğunu açıkladı. Zanlının ve bir polisin kaldırıldıkları hastanede öldüğü, bir polisin ise tedavisinin sürdüğü belirtildi. 
• Türkiye Dışişleri Bakanlığı, Güney Kıbrıs'ın EOKA'nın 66'ncı yıl dönümünü anma törenleriyle kutlamasının ve anısına pul bastırmasının, Kıbrıs Türklerini azınlık olarak gören ve onları yok sayan zihniyetin devam ettiğinin kanıtı olduğunu belirtti. 
• Fenerbahçe'nin eski yıldız oyuncusu Brezilyalı Alex de Souza, Sao Paulo takımıyla antrenörlük sözleşmesi imzaladığını açıkladı. 
• ABD Avrupa Kuvvetleri’nin, Rus ordu birliklerinin manevraları nedeniyle askerlerini maksimum teyakkuza geçirdiği belirtildi. Politico dergisi, bu hafta meydana gelen birkaç olay yüzünden EUCOM’un ordu birliklerini maksimum savaşa hazır duruma getirdiğini yazdı.  Bu olayların, Ukrayna’nın doğusundaki gerilimin tırmanması, Rusya’nın sınıra askeri takviye yapması ve Arktik’te 3 Rus nükleer denizaltının yüzeye çıkması olduğu ifade edildi.

CUMARTESİ 

• Maltepe Belediye Başkanı CHP'li Ali Kılıç'ın alkollü şekilde otomobil kullanırken kazaya karıştığı iddia edildi. Kılıç'ın otomobiline çarptığını öne süren kadın, kendilerine susmaları için para teklif edildiğini belirtti. Belediyeden konuya ilişkin yapılan açıklamada, iddiaların gerçek dışı olduğu, kazanın geçtiğimiz yıl yaşandığı ve kazanın bir personelin ihmali yüzünden gerçekleştiği açıklandı.
• ABD Başkanı Joe Biden, Rusya ile savaş noktasına gelen Ukrayna'nın Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy ile telefonda görüştü. Biden, Rusya'dan gelen saldırgan tutumlar karşısında Ukrayna'ya "Arkanızdayız, sizi destekliyoruz." mesajı verdi. 
• Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu Üyesi İdris Bozkurt, "Kovid-19 aşısı dahil olmak üzere hiçbir aşının içerisinde besleyici vitamin ve gıda içerikli bir madde bulunmamaktadır. Böyle şeyin vücuda zerk edilmesi orucu bozmamaktadır fakat ihtiyatlı hareket etmek açısında iftar ve imsak arasında olunabilir" dedi. 
• Ukrayna Savunma Bakanlığı'nın Donbass'taki gerilimin tırmanması halinde ABD'nin Kiev'e destek sunma söz verdiği yönündeki açıklamasını değerlendiren Peskov, "Böyle bir senaryonun gerçekleşmesi, ABD askerlerinin Ukrayna'ya gönderilmesi, Rusya sınırları yakınındaki gerilimin tırmanmasına yol açar. Elbette bu durum, Rus tarafını güvenliğini sağlamaya dönük ek önlemler almak zorunda bırakır" dedi. Peskov, bu önlemlerin neler olabileceği sorusu karşısında "Gerekli görülen her önlem" yanıtını verdi. 
• Türkiye İhracatçılar Meclisi Başkanı İsmail Gülle, son 7 ayın 6'sında aylık ihracat rekoru kırdıklarını belirterek, "Salgın sonrası kaydedilen bu başarı, ihracatımızın geleceği adına ümitlerimizi büyük oranda artırdı." dedi. Martta geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 42,2'lik artışla 18 milyar 985 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdiklerini ve tüm zamanların rekorunu kırdıklarını dile getiren Gülle, 2021'in ilk çeyreğinde ise ihracatın yüzde 17,2'lik artışla 50 milyar 23 milyon dolar olduğu bilgisini verdi. 
• Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) Başkanlığının bilişim sistemleri vasıtasıyla oynatılan yasa dışı bahisle mücadele kapsamında yürüttüğü çalışmalar sonucunda geçen yıl adli makamlarca 408 kişinin bankalar nezdindeki yaklaşık 6 milyon lira tutarındaki fonlarına el koyma kararı verildi. Bilişim sistemleri vasıtasıyla yasa dışı bahis oynatılmasıyla mücadele kapsamında geçen yıl 188 analiz dosyası sonuçlandırıldı.
• Türk bilim insanları tek doz halinde burundan sprey şeklinde uygulanabilen intranazal aşı üzerinde çalışıyor. Sprey olarak uygulanan 'İntranazal Covid' aşısında Faz 2 çalışmasının çok önemli olduğunu söyleyen uzmanlar ise aşının en erken sonbaharda uygulanabileceğini ve Türkiye'nin bu aşı ile dünya üzerinde bu alanda atılım yapmış bir ülke boyutuna gelebileceğine dikkat çekiyor. 
• Diyarbakır’da MEBYA-DER’e baskın düzenleyen polis, PKK’nın kozmik birimiyle karşılaştı. Derneğin, anaokulu ve ortaöğretim kurumlarını takibe alarak, örgüt üyesi ailelerin çocuklarını özel olarak yetiştirdiği tespit edildi. Çeşitli kişilerden toplanan paralarla da şehirde terör örgütüne yakın 2 bin 700 aileye düzenli para verildi. PKK’nın STK yapılanmasının çatı örgütü olduğu ortaya çıkan MEBYA-DER (Medeniyetler Beşiğinde Yakınlarını Kaybeden Ailelerle Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği), takip ettiği çocukları örgütün talebi doğrultusunda avukat, doktor, öğretmen gibi mesleklere yönlendiriyor. 
• Sincar'da PKK, şehri terk etmeleri için Irak makamlarının 1 Nisan’a kadar tanıdığı süre dolmasına rağmen, Sincar’dan çıkmayı reddediyor. Irak Ortak Harekat Komutanlığı, PKK’nın veya başka bir gücün Sincar’da olmasına izin vermeyeceğini yineledi. Irak Ortak Operasyon Komutanlığı Sözcüsü Tümgeneral Tahsin el-Hafaci, Iraklı yetkililerin Sincar’da silahlı gösterilere izin vermeyeceğini doğruladı. 
• 26 Mart’ta Donbass’de Rus destekli ayrılıkçıların Ukrayna ordusunu hedef alan saldırısının ardından, Moskova ile Kiev arasında savaş rüzgarları esiyor. Kiev NATO’yu kendi hava sahasında devriye atmaya çağırırken, Rusya, Kırım başta olmak üzere bölgeye zırhlı araçlar ve binlerce asker sevk ediyor. Moskova, ABD ve NATO’nun Ukrayna’ya asker göndermesi ihtimaline de “gerekli görülen her önlemi alırız” karşılığını verdi. 
• Türkiye'nin ilk yüzer LNG depolama ve gazlaştırma gemisi "Ertuğrul Gazi"ye Türk bayrağı çekilirken güzel haber Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez'den geldi. Bakan Dönmez, geminin bu ay içinde Türkiye kara sularına giriş yapacağını açıkladı. 
• Siber saldırıya uğrayarak kullanıcıların verilerinin çalındığını duyuran Yemeksepeti'nin CEO'su Nevzat Aydın, "Hislerimi ifade edecek kelime bulmakta zorlanıyorum. Çok üzgünüm" açıklaması yaptı. 
• Ürdün Kralı 2. Abdullah'ın kardeşi Prens Hamza bin Hüseyin'in gözaltına alındığı ve başkent Amman'daki Sarayı'nda gözetim altında tutulduğu öne sürüldü. Kral Hüseyin'in en büyük oğlu ve Kral 2. Abdullah'ın abisi Prens Hamza bin Hüseyin ve 20 kişi "ülkenin istikrarına tehdit olduğu gerekçesiyle" gözaltına alındığı iddia edildi.

PAZAR

• 104 emekli amiral, Montrö Boğazlar Sözleşmesi gündemi üzerinden milli iradeyi hedef alıp, siyasilere sopa göstermeye kalkıştı. Hadlerini aşan emekli amiraller sözde bildirilerinde “Türkiye Cumhuriyeti, tarihte örnekleri olan, bunalımlı ve bekası için en tehlikeli olayları yaşama risk ve tehdidi ile karşılaşabilecektir” ifadelerine yer vererek askeri vesayetçiliğin yaşayan son temsilcileri olduklarını gözler önüne serdiler. 
• Facebook kullanıcısı 533 milyon kişinin telefon numaraları ile birlikte kişisel verileri bilgisayar korsanları tarafından çalındı.533 milyon kişi arasında 20 milyon Türk vatandaşın olduğu belirtildi. Hacker forumunda bir kullanıcının 533 milyon Facebook kullanıcısının telefon numaralarını ve kişisel bilgilerini ücretsiz olarak paylaştığı bildirildi. Paylaşılan kişisel bilgiler arasında isim, konum, mail adresleri de bulunuyor. 
• Dağlık Karabağ’ın Ermenistan işgalinden kurtarılmasında Bayraktar TB2’lerin önemli rol oynaması, Azerbaycan’ın Türk savunma sanayiine ilgisini arttırdı. Mart ayında Azerbaycan’a savunma ve havacılık sanayii ürün ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3 bin 399 artarak 41 milyon dolaroldu. 
• Online yemek satış sitesi Yemek Sepeti geçtiğimiz hafta hacklendi ve 21,5 milyondan fazla kullanıcının kişisel bilgileri çalındı. Bilgilerinin çalınması şokunu yaşayan kullanıcılar ikinci sarsıntıyı Yemek Sepeti’nin, “Panik yok, hack’lendik, geçti gitti. Ana yemekten sonra tatlı servisimiz başlayacaktır” sakinliğindeki açıklaması ile yaşadı. Yemek Sepeti neden olağan bir durum varmış gibi davranıyor? Bunun birkaç sebebi var. İlki alacağı ceza. Kişisel Verileri Koruma Kurulu yaptığı inceleme sonucunda platforma bir ceza kesecek.
• Irak'ın yarı resmi gazetesi Es-Sabah'a haberine göre, Çin'den Hollanda'ya giden yaklaşık 250 bin tonluk bir konteyner gemisinin 24 Mart'ta Süveyş Kanalı'nda karaya oturması ve 6 gün kanaldaki seyrüseferin durması sonrası gündeme gelen "alternatif taşımacılık rotasına" ilişkin bir analiz haber yayınlandı. Önerilen alternatif deniz yolunun, Irak'ın güneyindeki Basra kentinde yer alan Fav Limanı'ndan geçtiği belirtilen haberde, limana ulaşan malların kara yoluyla batıdan deniz yollarına nakledilebileceği kaydedildi. Yıllık 100 milyon ton kapasiteli Fav Limanı'nın, taşımacılık için alternatif ve Hint Okyanusu ile Akdeniz arasındaki en iyi yol olduğu ifade edildi.
• Boğaziçi Üniversitesi Rektörlüğü sosyal medyadan emekli amirallerin bildirisine yönelik 'Milli iradenin yanındayız' açıklamasında bulundu. Boğaziçi Üniversitesi'nin Twitter hesabından yapılan açıklamada, şu ifadeler yer aldı:
  "Türkiye'nin demokratik bir hukuk devletidir. Millet iradesinin meşru temsil zeminleri ve yöntemlerinin son derece açıktır. Kendi dar çevrelerinin antidemokratik çağrışımlar içeren yaklaşımlarını, Türk Milleti'nin irade ve taleplerinin üzerinde görenler dün olduğu gibi bugün de büyük bir gaflet içindedir.
  Millet iradesine saygı duymanın demokrasinin temeli olduğunu biliyor ve ülkemizin aleyhindeki her türlü girişime karşı daima devlet ve milletimizin yanında olduğumuzu kamuoyuna arz ediyoruz."